و حياتى ، توانايى اين را دارى كه بار ديگر ما را به دنيا بازگردانى تا در مقام جبران برآئيم . دو مرگ و دو حيات در اينكه منظور از « دو بار ميراندن » و « دو بار زنده كردن » چيست ؟ مفسران چندين تفسير ذكر كرده‌اند كه از ميان همه آنها سه احتمال قابل ذكر است . 1 - منظور از دو بار ميراندن ، مرگ در پايان عمر و مرگ در پايان برزخ است ، و منظور از دو مرتبه احيا ، احياى برزخى و احياى در قيامت است . توضيح اينكه هنگامى كه انسان مىميرد نوع ديگرى از حيات به عنوان حيات برزخى پيدا مىكند ، همان حياتى كه شهدا به مقتضاى « بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ » ( آل عمران - 169 ) دارند ، همان حياتى كه پيامبر ص و امامان ع دارند ، سلام ما را مىشنوند و پاسخ مىگويند ، و نيز همان حياتى كه سركشان و طاغيانى همچون آل فرعون دارند و صبح و شام به مقتضاى « النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَعَشِيًّا » ( غافر - 46 ) مجازات مىشوند . از سوى ديگر مىدانيم در پايان اين جهان در نخستين نفخه صور نه تنها انسانها كه همه فرشتگان و ارواح مردگان كه در قالبهاى مثالى هستند به مقتضاى فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَمَنْ فِي الأَرْضِ : ( زمر - 68 ) مىميرند ، و كسى جز ذات پاك خداوند باقى نمىماند ( البته مرگ و حيات فرشتگان و ارواح همانند مرگ و حيات ما انسانها نيست همانطور كه شرح آن را در ذيل آيه 86 سوره زمر داديم ) . به اين ترتيب ما يك حيات جسمانى داريم و يك حيات برزخى ، در پايان